Nieuwsbrief Stichting Boerderijenboek

boerderijenboek

 

NIEUWSBRIEF

van de Commissie Boerderijenonderzoek gemeente Bedum e.o.

GERICHT AAN:
Bewoners en/of eigenaren van boerderijen in de (voormalige) gemeente Bedum.

BETREFT
Laatste wetenswaardigheden m.b.t. het boerderijenboek van de gemeente Bedum e.o.

ALGEMEEN
De ‘Stichting boerderijenboek gemeente Bedum e.o.’, opgericht 10 september 2002, heeft zich als belangrijkste doel gesteld: het tot stand brengen van een boerderijenboek van de gemeente Bedum en omstreken, waarin tevens opgenomen zal worden de geschiedschrijving van de landbouw die door boerderijenonderzoek, landbouweconomisch en geschiedkundig onderzoek moet worden verkregen.
De ruim twintig actieve leden van de Commissie Boerderijenonderzoek, o.l.v. Otto Nienhuis, hebben zich belast met het uitvoeren van bovengenoemde onderzoeken.
Onderverdeeld in vier verschillende werkgroepen, te weten Archiefonderzoek, Inventarisatie, Kadaster en Haza-21, proberen zij een zo volledig mogelijk onderzoek te doen en gegevens te verzamelen om een zo compleet mogelijk boerderijenboek te kunnen maken.
U begrijpt dat bovenstaande heel veel tijd vergt, maar inmiddels is er al heel veel werk verricht.
In 2002 en 2005 organiseerde de Commissie Boerderijenonderzoek gemeente Bedum een informatieavond. Een derde informatieavond maakt deel uit van de toekomstplannen van de commissie. Voor 2008 heeft de commissie echter besloten u eerst te informeren via deze nieuwsbrief.

OVERZICHT VAN GEDANE WERKZAAMHEDEN.
INVENTARISATIE
Inmiddels zijn alle boerderijen gefotografeerd en bijna alle boerderijen, ook de verdwenen boerderijen, geïnventariseerd.
Daarvoor kreeg u bezoek van leden van de werkgroep Inventarisatie en hebt u een formulier ingevuld met algemene gegevens. Soms stelde u relevant materiaal, akten of foto’s, ter verwerking tijdelijk beschikbaar. Dat heeft u inmiddels weer teruggekregen.
Sommigen onder u hebben i.v.m. mutaties, bijvoorbeeld door ruilverkaveling of nieuwe bewoning, meerdere keren contact gehad met een van de werkgroepleden Inventarisatie.
Helaas zijn er ook enkele eigenaren-bewoners van boerderijen die niet mee willen werken aan de totstandkoming van een zo compleet mogelijk boerderijenboek.

ARCHIEFONDERZOEK
Door leden van de werkgroep Archiefonderzoek zijn inmiddels diverse bronnen geraadpleegd in de Groninger Archieven en het archief van de gemeente Bedum.
Voor de landbouwbevolking:
- De doop-, trouw- en begraafregisters van Bedum, Menkeweer, Noordwolde, Onderwierum, Westerdijkshorn en Zuidwolde 1626-1811.
- Bevolkingsregisters van de gemeente Bedum 1830-1939.
- Burgerlijke Stand gemeente Bedum 1811-1903 (-1952) en het Burgerlijk register van het arrondissement Appingedam 1811.
Akten van koop, verkoop, huur, verhuur, boedelinventarissen en boedelscheidingen in:
- Het Rechterlijk archief van de stad Groningen (1613-)1719-1796 (ten dele).
- Gedwongen verkopingen in het Archief van de Hoge Justitiekamer 1690-1811.
- Rechterlijke archieven Bedum en Onderwierum, Ellerhuizen, Menkeweer, Noordwolde, Ter Laan en Reidland, Westerdijkshorn en Zuidwolde 1750-1803.
- Rechterlijke archieven in de aangrenzende gerechten Hunsingo en Fivelingo, en het Westerkwartier o.a. De Campen en Platvoetshuis 1750-1803.
- Rechterlijke archieven van het Hunsingokwartier en Fivelingokwartier (alleen Loppersum) 1803-1811.
- Notariële archieven van Middelstum en Onderdendam 1811-1840.
- Kadaster arrondissement Appingedam 1838-1950 (akten voor 1/3 verwerkt).
Belastingen:
- Verpondingsregisters van 1630 en 1721; Kohier vaste goederen in Hunsingo 1806.
- Grondbelasting 1817-1818 (deuren en vensters).
- Zijlschot Winsumer- en Schaphalsterzijlvest (schepperij Innersdijk) 1755-1795.
- Zijlschot Wetsingerzijlvest 1755, 1795, 1802.
Familiearchieven (ten dele).
Huisarchieven (ten dele).
Archieven van Staten van Stad en Lande:
- Kloosterrekeningen 1631-1774.
- Register Spanheim 1719.
- Verkoop klooster- of provincielanderijen 1764-1774.
Kerkelijke gemeenten:
- Register van kerk-, pastorie- en diaconiegoederen 1773.
- Deel van de gasthuis- en kerkelijke rekeningen van de stad Groningen 1631-1821.
Heerlijke rechten:
- Collatie-, jacht-, redger- en zijlrecht vallende op boerderijen 1750-1800.
Kranten:
De Bedumer 1893-1975.

KADASTER
Bij het kadaster in Groningen zijn door leden van de werkgroep kadaster van de overschrijvingsregisters van het arrondissement Appingedam 1838-1950 circa 26.000 foto's gemaakt van akten die betrekking hebben op de (voormalige) gemeente Bedum e.o. Daarna zijn de foto’s door Ton Bosch gecatalogiseerd, waardoor het duidelijk is van welke akten een uittreksel moet worden gemaakt. Op dit moment is 30% van het totaal aantal te verwerken uittreksels (ong. 2400) gereed. Verwacht wordt dat deze kadastergegevens in 2010-2011 verwerkt zullen zijn. Daarna dienen nog de kadastergegevens uit de periode 1950 tot heden nagetrokken te worden.

HAZA-21
Van bovengenoemde werkgroepen worden alle gegevens verzameld, verwerkt en aan elkaar gekoppeld in het computerprogramma van Haza-21. Daarvan worden meerdere back-ups gemaakt om te voorkomen dat gegevens verloren gaan.

RAAMWERK
Inmiddels is er ook een conceptraamwerk voor het boerderijenboek gemaakt. Daarin wordt een voorlopige indeling van het boek gegeven in algemene hoofdstukken, in boerderijbeschrijvingen per dorp (kerspel) en tot slot in eigenlijke boerderijbeschrijvingen met hun bewoners. Genealogieën van de landbouwersfamilies zullen in een apart hoofdstuk worden verwerkt.

ALGEMENE HOOFDSTUKKEN
Voor de algemene hoofdstukken, waarvoor al een aantal ideeën klaarliggen, zullen gastschrijvers worden uitgenodigd.
Boerderijbeschrijvingen per dorp (kerspel):
De boerderijen worden per dorp (kerspel) van noord naar zuid beschreven met codering naar het oorspronkelijke kadasternummer.
A. Menkeweer en Onderwierum (sectie A-B)
B. Westerdijkshorn (sectie C)
C. Bedum (Alma, Ellerhuizen, Ter Laan, Reidland) (sectie D, E en I)
D. Lutjewolde (tot 1811 kerspel Bedum) (sectie I Ten Boer)
E. Noordwolde (sectie H)
F. Zuidwolde (Beijum en Noorderhogebrug) (sectie F en G)
G. Borgham (tot 1811 kerspel Zuidwolde) (sectie F Noorddijk)
Eigenlijke boerderijbeschrijvingen:
Begin:
1. Foto huidige boerderij
2. Naam van de boerderij (indien van toepassing)
3. Adres
4. Namen huidige bewoners
Paragrafen geschiedenis boerderij:
5. Geschiedenis gebouwen
6. Grootte landerijen, soort gebruik, herkomst van de landerijen (beklemrecht)
7. Eigenaren, meijers en bewoners
8. Bijzondere aspecten
Afbeeldingen bij de geschiedschrijving:
9. Foto’s vroegere gebouwen
10. Detailfoto’s (gedenksteen, interieur)
11. Kaartmateriaal (kloosterboerderijen, kadaster, andere bronnen)
12. Foto’s van families of individuele personen opnemen bij genealogieën.

REDACTIE EN UITGEVER
Een redactie voor het boerderijenboek zal worden samengesteld als de meeste gegevens verzameld en verwerkt zijn.
Dan zal ook voor een uitgever worden gekozen.
Verwacht wordt dat over ongeveer 10 jaar het Boerderijenboek van de gemeente Bedum e.o. een feit zal zijn.

SUBSIDIE
Het uitgeven van zo’n omvangrijk boerderijenboek zal waarschijnlijk veel geld gaan kosten. Dat betekent dat het stichtingsbestuur de komende tijd op zoek zal moeten gaan naar eventuele fondsen en subsidiegevers.

ILLUSTRATIEMATERIAAL
Voor meer illustratiemateriaal doet de commissie nog een beroep op u. Degene die in het bezit is van foto’s of ander illustratiemateriaal met betrekking tot de boerderij kan contact opnemen met Alko van der Laan (tel. 050 3013101).

CONCLUSIE
Uit bovenstaande kunt u opmaken dat de commissie boerderijenonderzoek niet over een nacht ijs gaat. Zij probeert zo zorgvuldig mogelijk onderzoek te doen om tot een zo compleet mogelijk boerderijenboek van Bedum te komen.
Alle commissieleden doen dit werk vrijwillig, meestal naast hun dagelijkse werkzaamheden.
Enthousiasme voor het onderwerp is wat hen bindt en een boerderijenboek van de gemeente Bedum hun uiteindelijke doel.
We hopen dat u begrip kunt opbrengen voor het feit dat het nog wel een aantal jaren zal duren voor het boek een feit is.
De commissie dankt u alvast voor uw medewerking tot zover en doet, indien nodig, nog graag een beroep op u.

Bestuur ‘Stichting boerderijenboek gemeente Bedum e.o.’
J.P.W. Rump (voorz.), A. Wiersema-Berends (secr.), A. Bosman (penn.), H.J. Zuidema(lid), O.J. Nienhuis (lid), J. Mulder (lid).

Leden ‘Commissie Boerderijenonderzoek gemeente Bedum’
R.H. Alma (archief), J.M.B. Boelens (kadaster + beschrijvingen), T. Bosch (archief + kadaster + beschrijvingen), J. van Delden (archief + kadaster), G.N. Galema (kadaster), S. de Groot (inventarisatie + archief), A. van der Laan (Haza), J. Mulder (inventarisatie +archief ), O.J. Nienhuis (voorz. + archief + beschrijvingen), R. Oosterhoff-Kuipers (inventarisatie), A. Reinders (Haza), J.W. Rump (voorz. + archief), G. Schansker (archief), H. Wit (inventarisatie), H.J. Zuidema (inventarisatie + archief).


Namens alle commissieleden,
met vriendelijke groet

Otto Nienhuis, voorz.
Harm Jan Zuidema, lid
Aly Wiersema-Berends, secr.
Heemweg 31
9781 HR Bedum
tel. 050 3010503
e-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.